Sigaranın Tarihcesi
10. yüzyıldan Mayaların tütün içtikleri biliniyor.
Maya dilinde "Sikar" kelimesi içmek anlamına geliyor. Sigaranın
kelime olarak birçok dildeki karşılığı bu kelimeden türemiş.
Türkiye'de sigara yapımı, resmi olarak 1864'te 750.000 altın
karşılığında Fransızlara verilen "Memaliki Sahane Dühanları
Müsterekül Menfaa Reji " sirketini kurma imtiyazının verilmesi ile
basladı. 1874'te tütün kıyma imalathanelerinin kurulmasına izin
verildi. Bu yabancı şirket 30 Temmuz 1924'e kadar varlığını sürdürdü
ve bu tarihte kapatıldı. 1930 yılında 1701 sayılı kanunla tütün
tekeli kuruldu.
SİGARA TARİHİ
1492'den önce: Amerika kıtasının yerlileri tedavi ve dini amaçlarla
tütün üretimi yapıyorlardı.
1492: Kristof Kolomb Amerika'yı keşfetti. Avrupa'ya döndüğünde
yanında bu kitada daha önce hiç görülmemis olan tütün tohumlari ve
yaprakları vardi. Kolomb'un mürettebatından Rodrigo Jerez tütün
içerken görüldü ve şeytan tarafından ele geçirildiği iddia edilerek
hapis cezasına çarptırıldı.
1535: Montreal Adasına ulasan Jacques Cartier oradaki yerli halkın
kendisine tütün sunmasından sonra günlüğüne "vücutlarını, ağızları
ve burunları sanki birer bacaymışlar gibi tütene kadar, dumanla
dolduruyorlar", "biz de onları taklit ettik, ancak duman biber gibi
acıydı ve ağzımızı yaktı" diye yazmıştı.
1556: Fransa ilk defa tütünle tanıştı ve Jean Nicot kısa zamanda
tütün içmeyi popüler hale getirdi (19. Yüzyıl bilim adamları
"nikotin" olarak tanınan kimyasal maddeye onun adını verdiler).
1565: yılına gelindiğinde, tüm Avrupa'ya yayılan tütün alışkanlığı,
ünlü İngiliz aristokratı ve şairi Sir Walter Raleigh'nin tütün
içmeye baslamasıyla, İngiltere'ye de girdi.
1610: Japonya'da tütün üretimi ve içimi yasaklandı.
1612: Amerika'da Virginia'da ilk defa ticari tütün ekimi yapıldı ve
başarıya ulaştı. Amerikalı tütün ekicisi John Rolfe daha sonra ünlü
Kızılderili kızı Pocahontas'la evlendi. On yıl içinde, tütün
Virginia eyaletinin en önemli ihraç maddesi haline geldi. Tütün
ekimi için köle is gücü kullanılmaya başlandı.
1618: Virginia 20.000 libre tütün üretti.
1622: Virginia, bir Kızılderili saldırısında kolonisinin üçte birini
kaybetmesine rağmen 60.000 libre tütün üretti.
1627: Virginia, 500.000 libre tütün üretti.
1629: Virginia tütün üretimini üç katına çıkararak 1.500.000 libre
tütün üretti.
1634: Maryland kuruldu. Maryland'de de tütün üretimine başlandı. Rus
Çarı tütün içimini tüm Rusya'da yasakladı. Tütün içerken
yakalananların ceza olarak burnu kesiliyor, suçun tekrarı halinde
ölüme mahkum ediliyorlardı.
1660: Tütün üreticisi olan Virginia ve Marland kolonilerinde kölelik
başladı. Sayıları azalan beyaz uşaklar yerini kölelere bıraktı. Köle
fiyatları tütün fiyatlarına göre belirlenmeye başlandı
1676: New France Kolonisinde sokakta tütün içmek ve tütün taşımak
yasaklandı. Bir süre için, perakende satışta yasaklandı ancak halkın
kendileri için tütün yetiştirmeye başlamasıyla, Kanada'nın tütün
endüstrisi düşüş gösterdi.
1732: Virginia'nın en zengin tütün üreticisi Robert King öldü.
Öldüğünde 300.000 dönüm arazisi ve 700 kölesi vardı.
1739: Fransa, Kanada'dan tütün ithal etmeye başladı. 1761: İngiliz
doktor John Hill, "Cautions Against the Immodetrate Use of Snuff"
(Aşırı Enfiye Kullanımına Dikkat) isimli ve tarihte bilinen ilk
tütün-kanser araştırması olan raporunu yayınladı.
1775: Virginia ve Maryland'in tütün üretimi 100 milyon libreye
ulaştı.
1800: ABD'nin köle nüfusunun yarısından fazlası Virginia ve
Maryland'deydi. Bu iki eyaletteki toplam zenci köle sayısı
395.000'di. Puro tüketimi, enfiye tüketimiyle rekabet etmeye
başladı. Tütün çiğneme ve pipo kullanımı ortaya çıktı.
1854: 1856 yılında sona eren Kırım Savaşı başladı. İngiliz ve
Fransız askerleri Türk tütünüyle tanışıp, onu Avrupa'ya götürdüler.
1878: Kanada'nın Ontorio bölgesinin rahibi Albert Sims "The Sin of
Tobacco Smoking and Chewing Together With an Effective Cure for
These Habbits" (Tütün İçme ve Çiğneme Günahı ve Bu Alışkanlıkları
Bırakmak İçin Etkili Tedavi) isimli kitabini yayınladı.
1881: ABD'de, John Bonsack ilk sigara yapan makinenin patentini
aldı. Böylece ABD, günde 120.000 sigara üretmeye başladı. Bir makine
48 kişinin yaptığı işi yapıyordu. Üretim maliyeti düştü ve güvenli
kibritin de icadıyla, sigara tüketimi bir anda patladı.
1889: Saint John Hastanesi sigaranın zararlarını ve gırtlak
kanserine neden olduğunu anlatan bir kitap yayınladı. 1891:
Kanada'nın British Colombia eyaletinde, 15 yaşından küçüklerin tütün
içmesi yasaklandı.
1895: Sadece Kanada'da 66 milyon adet sigara satıldı.
1903: Kanada, İngiltere ve Amerika'da sigaranın zararları ciddi bir
şekilde ele alınmaya başlandı, Kanada'da sigaranın yasaklanması için
meclise kanun tasarısı verildi.
1914: Birinci Dünya Savaşının başlamasıyla, sigarayı yasaklama
hareketi sekteye uğradı hatta tüm dünyada, cephedeki askerlere tütün
yollama kampanyaları başladı.
1920'ler: Tüm dünyada sigara kullanımı hat safhaya ulaştı, bir yılda
tüketilen sigara sayısı milyarları buldu.
1930: Almanya'nın Köln Üniversite'si bilim adamları sigara ve kanser
arasındaki ilişkiyi istatistiksel olarak ortaya çıkardı.
1934: İlk mentollü sigara üretildi.
1938: John Hopkins Üniversitesi doktorlarından Raymond Pearl sigara
içenlerin, sigara içmeyenlere oranla daha genç yaşta öldüklerini
belirtti.
1939: Almanya Polonya'yı işgal etti ve İkinci Dünya Savaşı başladı.
Cephedeki askerlere sigara taşınmaya başlandı. Bu sırada Alman bilim
adamları sigara ve kanser arasındaki ilişkiyi daha derinlemesine
inceleyen yeni bir istatistiksel rapor yayınladı.
1943: Dünya yetişkin nüfusunun yaklaşık %60-%80'i sigara içiyordu.
1944: Amerikan Kanser Derneği, sigaranın sağlığa zararlı
olabileceğini belirtti. Akciğer kanseri ve sigara arasındaki
ilişkinin henüz kesinlik kazanmadığını ama gene de dikkatli olunması
gerektiği hakkında halkı uyardı.
1947: Kanadalı doktor Norman Delarue akciğer kanseri hastalarının
%90'ının sigara tiryakisi olduğunu gösteren bir araştırma yayınladı.
|
|
| |
|
|